Arnhems mysterie: wie was Eusebius eigenlijk?

Door Brechtje van Dam 12 mei 2018

De naam Eusebius hoort bij Arnhem. Niet alleen dankzij onze Eusebiuskerk, prominent in de binnenstad. Ook de Eusebiussingels benadrukken de rol die Eusebius speelde in de geschiedenis van Arnhem. Maar wie was hij eigenlijk, en waarom is hij zo belangrijk voor onze stad? Wij zochten het voor je uit! 

De martelaar

Eusebius leefde lang geleden, toen Arnhem als stad nog niet bestond. Het was tijdens het Romeinse keizerschap van Commodus dat zijn naam voor het eerst viel. Samen met andere gelovigen zette Eusebius zich in om de Romeinen tot het christendom te bekeren. Dit was omstreeks het jaar 190 na Christus.

Zoals wel bekend is van de Romeinen waren ze in eerste instantie geen groot fan van het christendom. Toen Eusebius en zijn gezelschap er omstreeks het jaar 190 in slaagden een Romeins senator te bekeren, werd de keizer woedend. Hij liet de senator en Eusebius terechtstellen. Eusebius werd gevangen genomen en gemarteld.

eusebius kerk arnhem mysterie
fotocredit: ANP

Tong

Gezien Eusebius een martelaar en prediker was, kreeg hij van de keizer te maken met een straf passend bij zijn misdaad. Zijn tong werd geheel uit zijn keel gerukt. Er wordt gezegd dat Eusebius ondanks het verliezen van zijn toch met heldere stem bleef doorpraten over zijn geloof in God. Zelfs vanuit zijn kerker bleef hij vertellen over het christendom en verrichte hij volgens de verhalen vele wonderen.

Het uitroeien van Eusebius bleef volgens de keizer over als enige optie. Hij werd gedood met een slag van een zweep waaraan een loden kogel was bevestigd. Dat gebeurde op 25 augustus, de dag waarop sindsdien de heilige Eusebius wordt vereerd.

Lichaam van Eusebius

Het was eeuwen later dat de verklaring voor de vernoeming van onze kerk plaatsvond. Eusebius’ lichaam, dat begraven was in een crypte in Rome, werd eeuwen later door paus Sergius II aan de abt van het klooster in Prüm geschonken. Het was dat klooster dat destijds ‘eigenaar’ van de van de Eusebiuskerk was. De relieken – delen van het lichaam van Eusebius – zijn omstreeks 1453 naar Arnhem gebracht. Gehoopt werd dat de relieken Arnhem tot een bedevaartsoord zouden maken, maar dat viel nogal tegen.

eusebius mysterie arnhem
fotocredit: Eusebius.nl

De relieken werden ter verering uitgestald in de kerk. Van de 15de-eeuwse reliekschrijn is alleen de zilveren Eusebiusbuste bewaard gebleven. In 1578 bereikte de Beeldenstorm ook Arnhem en besloot de katholieke parochie de relieken uit voorzorg weg te smokkelen. Maar in 1625 keerde de zilveren schrijn terug naar Arnhem. Eerst zou deze in de kerk in de Varkensstraat hebben gestaan, tot het verhuisd werd naar de ‘kleine’ Eusebius aan het Nieuwe Plein en tot slot de St.Walburgiskerk. Dat is waar de reliekschrijn tot op de dag van vandaag te zien is.

 

adv.