Mysterie opgelost: hier komt de uitdrukking ‘onder de rook van Apeldoorn’ vandaan

hoofdstraat apeldoorn
De Hoofdstraat in Apeldoorn. foto indebuurt Apeldoorn

Ken je het gezegde ‘ik woon onder de rook van Apeldoorn’? Dat kun je gebruiken als je bijvoorbeeld in Beekbergen, Lieren of Klarenbeek woont. Wat betekent die uitspraak eigenlijk? En waar komt het vandaan?

Voor de oorsprong van deze uitspraak moeten we terug in de tijd én naar de andere kant van de wereld.

Betekenis gezegd

De meeste mensen kennen de uitspraak wel. Als je ‘onder de rook van Apeldoorn woont’, wil dat zeggen dat je erg dicht in de buurt van Apeldoorn woont. Zo kun je makkelijk uitleggen wat de geografische ligging is van jouw woonplaats. De uitdrukking is tot stand gekomen doordat er, normaal gesproken, in een stad meer rook is dan in een dorp.

Francois Valentijn

Maar wie heeft die uitspraak ooit verzonnen? En waar komt ‘ie vandaan? De oudste vermelding van deze uitdrukking staat in het Woordenboek der Nederlandsche Taal uit 1726. De Dordtse dominee en schrijver François Valentijn (Dordrecht,17 april 1666 – Den Haag, 6 augustus 1727) schreef het boekwerk Oud en Nieuw Oost-Indiën waar hij de uitdrukking gebruikte in de zin:

Het Eiland Onrust, drie mylen van Batavia gelegen, en aldus als onder den rook van deze stad,

François Valentijn werd tweemaal uitgezonden naar ‘de Oost’, oftewel Indonesië en omstreken. Daar schrijf hij zijn boekwerk Oud en Nieuw Oost-Indiën. Het is een zeer uitgebreide beschrijving over de geschiedenis van de Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC). Het boekwerk bestaat uit vijf delen, 5.144 bladzijden en 1.050 illustraties.

Zo zie je maar dat een doodnormale uitdrukking een bijzondere oorsprong kan hebben.

Lees ook:

Meer in deze categorie

Mysteries

Ga naar “Wat een joekels: dit is zijn de grootste bomen van Apeldoorn”

Wat een joekels: dit is zijn de grootste bomen van Apeldoorn

hoogste boom van nederland
Ga naar “Vette hap in Apeldoorn: dit is het verschil tussen een snackbar en cafetaria”

Vette hap in Apeldoorn: dit is het verschil tussen een snackbar en cafetaria

Cafetaria Oliver
Ga naar “Daarom zijn er dit jaar extra grote eikels (aan de bomen) in Apeldoorn”

Daarom zijn er dit jaar extra grote eikels (aan de bomen) in Apeldoorn

In onze gids

Aanbiedingen

Ga naar “op alles van Leifheit”

op alles van Leifheit

  • Geldig t/m 4 december 2022
Ga naar “Hangmat polyester katoen assorti 290×100 cm van € 39,99 voor € 29,99”

Hangmat polyester katoen assorti 290×100 cm van € 39,99 voor € 29,99

  • Geldig t/m 31 december 2022
Ga naar “HOUTEN KERSTBOOMPJES”

HOUTEN KERSTBOOMPJES

  • Xenos
  • Geldig t/m 11 december 2022
Ga naar “Creative Artist schilder- en tekenkoffer € 14,95”

Creative Artist schilder- en tekenkoffer € 14,95

  • Action
  • Geldig t/m 29 november 2022

Vacatures

Ga naar “Zorgheld in de ouderenzorg!”

Zorgheld in de ouderenzorg!

  • Tempo-Team
  • Parttime
logo-tempoteam
Ga naar “Helpende in de ouderenzorg”

Helpende in de ouderenzorg

  • Tempo-Team
  • Parttime
logo-tempoteam
Ga naar “Medewerker klantadministratie WLZ, Zilveren Kruis”

Medewerker klantadministratie WLZ, Zilveren Kruis

  • Randstad
  • Parttime
Ga naar “Monteur technische dienst – Dagdienst”

Monteur technische dienst – Dagdienst

  • Processionals
  • Fulltime/Parttime
Ga naar “Medewerker klantenservice Belastingdienst”

Medewerker klantenservice Belastingdienst

  • Mitra Driessen Apeldoorn
  • Fulltime/Parttime
Mitra Driessen

Agenda

Ga naar “Kerstmarkt in Apeldoorn”

Kerstmarkt in Apeldoorn

  • Van 8 dec t/m 23 dec
kerstmarkt apeldoornkerstmarkt apeldoorn
Ga naar “Douwe Bob in de Grote Kerk”

Douwe Bob in de Grote Kerk

  • GIGANT
  • 3 december 2022
douwe bob posthumadouwe bob posthuma
Ga naar “Gitaarcafé Apeldoorn”

Gitaarcafé Apeldoorn

  • Brouwerij & Proeflokaal Puik Bieren
  • T/m 8 dec
gitaarcafe apeldoorn puik bierengitaarcafe apeldoorn puik bieren
Ga naar “Mini markt”

Mini markt

  • Nettenfabriek
  • T/m 3 dec
minimarkt nettenfabriekminimarkt nettenfabriek
Ga naar “Singalong Christmas Carols”

Singalong Christmas Carols

  • 16 december 2022
singalong christmas carolssingalong christmas carols