Apeldoorns mysterie: wat is het oudste woonhuis van Apeldoorn?

Voor het Apeldoorns mysterie van deze week probeerden we uit te zoeken wat het oudste nog steeds bestaande woonhuis in onze stad is. Dat bleek nog niet zo eenvoudig, uiteindelijk moesten we de hulp inschakelen van de vakgroep Erfgoed van de gemeente én tot de conclusie komen dat er geen pasklaar antwoord op deze vraag is. Dit is wat we wel ontdekten:

Jachtslot Het Oude Loo

Oudste woonhuis
Zij- en voorgevel van jachtslot Het Oude Loo. Tekening van C. Pronk (1729) op briefkaart | Foto: CODA Beeldbank

Logisch dat jachtslot Het Oude Loo één van de oudste woonhuizen van Apeldoorn is. Het kasteel is in de 15e eeuw gebouwd, maar het precieze jaar is niet bekend. Stadhouder Willem III kocht het jachtslot en de omliggende grond in 1684 en liet ernaast een nieuw paleis bouwen. De hofhouding van Paleis Het Loo gebruikte het slot nog eeuwenlang als woning.

Tegenwoordig maakt de koninklijke familie nog regelmatig gebruik van Het Oude Loo als vakantiehuis, maar het jachtslot is geen ‘gewoon’ woonhuis. We zoeken dus nog even verder.

Paleis Het Loo

Oudste woonhuis
Paleis Het Loo, tekening uit 1700 | Foto: CODA Beeldbank

Dan komen we automatisch bij Paleis Het Loo. Zoals we leerden gaf Willem III opdracht voor de bouw in 1684. In 1686 is het paleis af. De tekening hierboven komt uit 1700 en laat het paleis dus in een vrij oorspronkelijke staat zien.

Tot 1975 werd Paleis Het Loo nog regelmatig door de Oranjes gebruikt als zomerpaleis, maar sinds 1984 dient het alleen nog als museum en niet als woonhuis. We graven dus nog even door.  

Mariastraat 44-46

Oudste woonhuis
Mariastraat 44-46, foto gemaakt rond 1900 | Foto: CODA Beeldbank

Aan de Mariastraat 44-46 staat het huis ‘De Krommenhoek’. Het huis stamt uit 1836 en is daarmee, voor zover bekend, het oudste overgebleven pand in dit deel van het centrum van Apeldoorn (maar waarschijnlijk in heel het centrum). Op de foto hierboven zie je het huis toen de schildersfamilie Jonker het bewoonde. Deze familie liet een aantal mooie muur- en plafondschilderingen achter in de woning.

Als je nu door de Mariastraat rijdt herken je het huis overigens meteen; het is ondanks zijn leeftijd ontzettend goed bewaard gebleven.

Villa Randerode

Oudste woonhuis
Villa Randerode, jaar onbekend | Foto: Geheugen van Apeldoorn

Dan dit pand aan de huidige Van Kinsbergenstraat 2 (toen de Dorpstraat). De bouw van het landhuis op wat toen landgoed Randerode heette geschiedde in 1838. Het huis scheelt daarmee in leeftijd dus maar twee jaar met het huis aan de Mariastraat. De eerste eigenaresse en bewoonster was Johanna Cornelia Ten Hoove, een telg uit een bijzonder rijke Apeldoornse familie.

Na 1898 werden er woningen om het landhuis heen gebouwd. De oude villa is altijd bewaard gebleven, hoewel het er nu wel wat anders uitziet. Tegenwoordig zit restaurant Twenty2 op de begane grond van het pand en wordt er boven gewoond. Als je goed kijkt zie je in de gevel van het huidige pand waar de ramen vroeger gezeten moeten hebben.

Het alleroudste huis

Maar het alleroudste huis van Apeldoorn staat aan de Loseweg nummer 292. Het is de voormalige smederij plus woning van de smid van Paleis Het Loo. Het huis stamt uit 1694. Tamelijk ouder dan de oudste panden in het centrum dus!

Mysterie opgelost!

Is er nog iets in Apeldoorn wat jou altijd heeft geïntrigeerd, maar waarvan je niet precies weet hoe het zit? Laat het ons weten, we zoeken het voor je uit.

Meer in deze categorie

Mysteries

Ga naar “Mysterie: waarom veel Apeldoorners op 2 februari pannenkoeken eten”

Mysterie: waarom veel Apeldoorners op 2 februari pannenkoeken eten

pannenkoeken
Ga naar “Apeldoorn heeft straten, lanen en dreven: dit is het verschil”

Apeldoorn heeft straten, lanen en dreven: dit is het verschil

Deventerstraat
Ga naar “Apeldoorn heeft een zusterstad: dit is ‘m”

Apeldoorn heeft een zusterstad: dit is ‘m

hoofdstraat apeldoorn

In onze gids

Aanbiedingen

Ga naar “Reisbroek voor dames voor € 6,95”

Reisbroek voor dames voor € 6,95

  • Action
  • Geldig t/m 31 januari 2023
Ga naar “Skechers sneakers 36 t/m 46 € 39,99”

Skechers sneakers 36 t/m 46 € 39,99

  • Kruidvat
  • Geldig t/m 12 februari 2023
Ga naar “HAMBURGER À LA MINUTE OF NEW YORK, VARKENSSCHNITZEL GEPANEERD, KIP KROKANT SCHNITZELS, FILETLAPJES, GRILLBURGER, SLAVINK VARKEN OF LEKKER VEGGIE VEGAN NUGGETS 1+1 gratis”

HAMBURGER À LA MINUTE OF NEW YORK, VARKENSSCHNITZEL GEPANEERD, KIP KROKANT SCHNITZELS, FILETLAPJES, GRILLBURGER, SLAVINK VARKEN OF LEKKER VEGGIE VEGAN NUGGETS 1+1 gratis

  • Jumbo
  • Geldig t/m 31 januari 2023
Ga naar “UNOX CUP-A-SOUP, GOOD NOODLES OF GOOD PASTA 1+1 gratis”

UNOX CUP-A-SOUP, GOOD NOODLES OF GOOD PASTA 1+1 gratis

  • Jumbo
  • Geldig t/m 31 januari 2023

Vacatures

Ga naar “Ben jij onze nieuwe begeleider voor team De Bovenkruier in Apeldoorn?”

Ben jij onze nieuwe begeleider voor team De Bovenkruier in Apeldoorn?

  • Riwis Zorg & Welzijn
  • Parttime

Topper

Ga naar “Productiemedewerker Apeldoorn”

Productiemedewerker Apeldoorn

  • UBN Uitzendbureau
  • Fulltime/Parttime
Ga naar “Meewerkend voorman”

Meewerkend voorman

  • UBN Uitzendbureau
  • Fulltime/Parttime
Ga naar “Leerling bouwmedewerker”

Leerling bouwmedewerker

  • Olympia
  • Fulltime
Ga naar “Catering medewerker Defensie”

Catering medewerker Defensie

  • Tempo-Team
  • Parttime
logo-tempoteam

Agenda

Ga naar “Midwinter Marathon”

Midwinter Marathon

  • Van 3 feb t/m 5 feb
Centraal Beheer Midwinter Marathon
Ga naar “Carnaval 2023 Apeldoorn”

Carnaval 2023 Apeldoorn

  • Van 18 feb t/m 21 feb
Ga naar “WijnSpijs Wandeling Apeldoorn”

WijnSpijs Wandeling Apeldoorn

  • 12 februari 2023
wijnspijswijnspijs
Ga naar “Valentijn Kiss & Ride autopuzzeltocht”

Valentijn Kiss & Ride autopuzzeltocht

  • 11 februari 2023
Valentijn Kiss & Ride autopuzzeltochtValentijn Kiss & Ride autopuzzeltocht
Ga naar “VegaVrijdag (op woensdag) bij Mazar”

VegaVrijdag (op woensdag) bij Mazar

  • Mazar Afghaans Restaurant Apeldoorn
  • 15 februari 2023
vegavrijdag mazar 15 februarivegavrijdag mazar 15 februari