Van leesplankjes tot kroontjespennen: 8 x dit zag je vroeger in Amsterdamse klaslokalen

Smartborden, videoschermen en tablets; die zie je nu in veel Amsterdamse klaslokalen. Dat was vroeger niet het geval. Scholen zijn in de loop der jaren behoorlijk veranderd. Kijk maar eens mee!

Doorrenboekjes

Weleens van doorrenboekjes gehoord? Dit waren dunne boeken met korte verhalen die leerlingen van bijvoorbeeld de Burghtschool gezamenlijk lazen tijdens het vak ‘klassikaal lezen’. De boekjes heetten zo, omdat ze makkelijk te begrijpen waren. Leerlingen moesten er als het ware ‘doorheen kunnen rennen’.

De docent gaf een kind de beurt om hardop te lezen, de overige Amsterdammers moesten in hun hoofd meelezen. Halverwege de bladzijde vroeg de leraar een andere leerling verder te gaan.

Bron: Onderwijsgeschiedenis.

010003020630, 30-10-2003, 11:32, 8C, 3510×2760 (120+1619), 100%, Foto=hoog cont, 1/120 s, R40.2, G25.8, B28.6

Aap noot mies

Het bord met ‘aap, noot, mies’ is misschien wel het bekendste rekwisiet van een klaslokaal van vroeger. Overigens heette dit object eigenlijk niet ‘aap, noot, mies’, maar Het leesplankje van Hoogeveen. Op dit houten plankje stonden woorden met plaatjes daarboven. Leerlingen uit Amsterdam leerden op die manier lezen.

Toen in klaslokalen
Beeld: ANP

Tekentafel

Een gemiddeld klaslokaal van een Amsterdamse school heeft nu strakke tafels, maar dat was vroeger wel anders. Toen zaten de leerlingen achter hun tekentafel. Het voordeel hiervan? De Amsterdammers konden de tafel openklappen om hun etuis en schriften op te bergen.

Toen in klaslokalen
1914 Zeemanshuis, Kadijksplein met een klaslokaal tijdens de aardrijkskunde les l Stadsarchief Amsterdam

Schoolmelk

Melk is goed voor elk. Dat was de gedachte van de jaren dertig in Nederland. Daarom werd het Centraal Schoolmelkcomité opgericht die pakjes schoolmelk aan leerlingen uitdeelden. Volgens het Centraal Schoolmelkcomité bevorderden melk de groei door goede voedingsstoffen en konden leerlingen zich na het drankje beter concentreren.

Bron: Centraal Schoolmelkcomité.

Toen in klaslokalen
Het uitdelen van melk in kleuterschool De Meerkoet l Stadsarchief Amsterdam

Bijzondere boeken

Leerlingen van verschillende scholen in Amsterdam kregen vroeger niet alleen les in taal en rekenen, maar volgden ook andere, bijzondere vakken. Wat dacht je van sterrenkunde? Dat deden ze overwegend muisstil; vrijwel alle leerlingen durfden niets te zeggen.

Amsterdamsche Grafische School: klaslokaal met leerlingen en leraar. Les in het linotypen l Stadsarchief Amsterdam

Kroontjespennen

Aantekeningen maken deden de Amsterdamse leerlingen vroeger met een kroontjespen en inkt. Met deze pen maakte je dunne lijnen omhoog en dikke naar beneden, waardoor het er vaak sierlijk uitzag. Toch had het schrijven met een kroontjespen ook nadelen: in de inktpotjes kwamen soms propjes, waardoor vlekken ontstonden. En dat vonden veel Amsterdamse docenten maar niets. Volgens Onderwijsgeschiedenis werden leerlingen gestraft door bijvoorbeeld de haren in een inktpotje te stoppen.

Beeld: ANP

Handwerkjes

Meisjes in Amsterdam gingen vroeger onder andere naar Dr. D. Herderscheeschool. Zij kregen andere vakken dan Amsterdamse jongens. Denk hierbij aan de les ‘nuttige handwerken’. Dit was overigens ook het eerste vak waar vrouwelijke docenten les in mochten geven. De meisjes leerden hoe zij gaten in kleding dichtten of kapotte delen konden herstellen. De meeste Nederlanders maakten in die tijd hun kleding zelf.

Bron: Onderwijsgeschiedenis.

Dr. D. Herderscheeschool. Buitengewoon onderwijs voor meisjes. Een klaslokaal l Stadsarchief Amsterdam

Krijt, krijt en nog eens krijt

Rekensommen, taaloefeningen en af en toe een leuke tekening; die zag je op de krijtborden voor in de klas. Veel docenten hadden een grote voorraad krijtjes, waardoor veel lokalen hiernaar roken.

De Goeman Borgesiusschool. Een klaslokaal tijdens de les l Stadsarchief Amsterdam

Meer over het Amsterdam van vroeger…

Meer in deze categorie

Toen in Amsterdam

Ga naar “Toen een brood nog geen tien euro kostte: Amsterdamse supermarkten door de jaren heen”

Toen een brood nog geen tien euro kostte: Amsterdamse supermarkten door de jaren heen

amsterdamse supermarkten
Ga naar “Nostalgie: 4 x deze items had elke Amsterdammer vroeger wel in huis”

Nostalgie: 4 x deze items had elke Amsterdammer vroeger wel in huis

Ga naar “Toen in: zo zag het centrum van Amsterdam er 100 jaar geleden uit”

Toen in: zo zag het centrum van Amsterdam er 100 jaar geleden uit

Amsterdam 100 jaar geleden

Aanbiedingen

Ga naar “Hangmat polyester katoen assorti 290×100 cm van € 39,99 voor € 29,99”

Hangmat polyester katoen assorti 290×100 cm van € 39,99 voor € 29,99

  • Geldig t/m 31 december 2022
Ga naar “Huispak met legging M t/m XXL € 19,99”

Huispak met legging M t/m XXL € 19,99

  • Geldig t/m 9 oktober 2022
Ga naar “Huispak M t/m XXL € 19,99”

Huispak M t/m XXL € 19,99

  • Geldig t/m 9 oktober 2022
Ga naar “Jack & Jones hoodie € 17,99”

Jack & Jones hoodie € 17,99

  • Geldig t/m 2 oktober 2022
Ga naar “Elektrisch droogrek van € 49,95 voor € 49,95”

Elektrisch droogrek van € 49,95 voor € 49,95

  • Geldig t/m 4 oktober 2022

Agenda

Ga naar “SBK: podium voor nieuw kunsttalent”

SBK: podium voor nieuw kunsttalent

  • SBK Amsterdam KNSM
  • Van 29 sep t/m 16 okt

Topper

Ga naar “Super Sint Maarten Parade”

Super Sint Maarten Parade

  • 11 november 2022
lichtjesparade sint maarten amsterdam oost
Ga naar “Amsterdam Dance Event”

Amsterdam Dance Event

  • Van 19 okt t/m 23 okt
Amsterdam Dance Event ADEAmsterdam Dance Event ADE
Ga naar “Museumnacht Amsterdam”

Museumnacht Amsterdam

  • 5 november 2022
Museumnacht AmsterdamMuseumnacht Amsterdam
Ga naar “Amsterdam Marathon”

Amsterdam Marathon

  • 16 oktober 2022
Amsterdam MarathonAmsterdam Marathon