Mysterie opgelost: dit is waarom het cijfer 4 op kerkklokken verkeerd is geschreven

kerkklok westerkerk amsterdam
Foto: Unsplash

Heb je weleens goed gekeken naar de klokken van kerktorens? De oplettende kijker ziet dan dat het cijfer 4 verkeerd is geschreven. Waarom is dat?

De cijfers op de klokken van kerktorens zijn vaak geschreven als Romeinse cijfers. Dat betekent dat het cijfer 4 officieel geschreven hoort te worden als IV. Maar op de klok zie je toch echt IIII staan, zo ook op die van de Westerkerk.

Vier verklaringen

Wat blijkt? Er zijn meerdere verklaringen voor de vier I’s:
  • Het was goedkoper om vier keer een I te laten maken. Voor een klok heb je dan nodig: twintig keer I, vier keer V en vier keer X. Dat was met een mal goedkoper te smelten dan als er een oneven aantal gemaakt moest worden;
  • Als je snel moet lezen, is IIII makkelijker leesbaar dan IV. Een ondersteboven IV lijkt namelijk heel erg op VI; het getal voor zes;
  • Esthetische redenen: het is mooier om de wijzerplaat te verdelen in drie gelijke delen: de uren een tot en met vier zijn allemaal I’s, de uren vijf tot en met acht bevat de V’s en de uren negen tot en met twaalf hebben de X’s.
  • De oude Romeinen gebruikten de aanduiding IV liever niet, omdat ze de beginletters van de naam van de Romeinse oppergod IVPITER vormden.

Check je horloge

Op een klok is het niet ongebruikelijk dat het cijfer 4 in Romeinse tekens als IIII geschreven wordt. Heb je een horloge met Romeinse cijfers? Dan zou het goed kunnen dat jouw wijzerplaat net zo goed een IIII toont. Ook klokken op monumenten hebben meestal een IIII staan in plaats van IV.

We zochten nog veel meer voor je uit…

Meer in deze categorie

Mysteries

Ga naar “Mysterie: waarom je op de Van Baerlestraat langer wacht op groen licht dan op de Dam”

Mysterie: waarom je op de Van Baerlestraat langer wacht op groen licht dan op de Dam

weerbericht januari kruispunt tram straatbeeld
Ga naar “Amsterdams mysterie: dit is hoe de buurt De Wallen aan zijn naam gekomen is”

Amsterdams mysterie: dit is hoe de buurt De Wallen aan zijn naam gekomen is

De Wallen
Ga naar “Mysterie: dit is waar die vreemde trap in het Rembrandtpark naartoe gaat”

Mysterie: dit is waar die vreemde trap in het Rembrandtpark naartoe gaat

Trap Rembrandpark

In onze gids

Ga naar “Jade restaurant Amsterdam”

Jade restaurant Amsterdam

  • Fogostraat 10
  • Chinese restaurants
  • 12:00 - 19:30
Jade Restaurant Amsterdam

Nu geopend

Ga naar “Kaagman & Kortekaas”

Kaagman & Kortekaas

  • Sint Nicolaasstraat 43
  • Restaurants en horeca
  • Gesloten
Wijn

Nu gesloten

Ga naar “Flore”

Flore

  • Nieuwe Doelenstraat 2-14
  • Restaurants en horeca
  • Gesloten

Aanbiedingen

Ga naar “Voordelig naar Snowworld”

Voordelig naar Snowworld

  • Geldig t/m 31 maart 2022
Ga naar “Dekbedovertrek 4-seizoenen vanaf”

Dekbedovertrek 4-seizoenen vanaf

  • Kruidvat
  • Geldig t/m 30 januari 2022
Ga naar “Curver Deco Bin pedaalemmer € 41,95”

Curver Deco Bin pedaalemmer € 41,95

  • Albert Heijn
  • Geldig t/m 23 januari 2022
Ga naar “Ambiano Wafelijzer € 19,99”

Ambiano Wafelijzer € 19,99

  • Aldi
  • Geldig t/m 23 januari 2022
Ga naar “Ambiano Elektrische stoomkoker € 29,99”

Ambiano Elektrische stoomkoker € 29,99

  • Aldi
  • Geldig t/m 23 januari 2022

Vacatures

Ga naar “Klantenservice Corona lijn”

Klantenservice Corona lijn

  • Olympia
  • Fulltime

Agenda

Ga naar “Amsterdam Light Festival”

Amsterdam Light Festival

  • Van 2 dec t/m 23 jan
Ga naar “De Gouden Koets/ The Golden Coach”

De Gouden Koets/ The Golden Coach

  • Van 18 jun t/m 27 feb