Binnenkijken bij de doopsgezinde kerk in Almelo: ‘Het mocht niemand opvallen dat hier een kerk zat’

Pier Bergsma voor het orgel in de Doopsgezinde Kerk in Almelo. Foto: indebuurt Almelo

Op 10 en 11 september is het Open Monumentendag, ook in Almelo. Veel monumenten worden dan in het zonnetje gezet. De Doopsgezinde Kerk in Almelo is er een van. Wat schuilt er eigenlijk achter de gevel van deze kleine kerk tussen de winkels in de Grotestraat? Binnenkijken bij deze kerk.

Het kerkgebouw aan de Grotestraat 57 is van de Doopsgezinde Gemeente Almelo. Het kleine kerkje, waar tachtig mensen een dienst kunnen bijwonen, is gebouwd in 1684. Vroeger was het een schuilkerk. Deze geloofsovertuiging was niet toegestaan en er mocht ook geen kerk voor zijn. Alles moest in het geheim.

Doopsgezinde geloof

Wat geloof je als je bij de doopsgezinden hoort? Je werd dan vroeger een ‘dissenter’ genoemd: je had een andere opvatting over het dopen en over overheidsgezag. Doopsgezinden vinden dat de keuze om te geloven een vrije en bewuste keuze voor volwassen mensen is. Je wordt dan ook pas gedoopt als je daar zelf als volwassene voor kiest. Om daarvoor uit te komen was vroeger streng verboden. Daarom waren doopsgezinden kerken ook ‘verstopt’.

Pier laat kerk zien

Gelukkig voor Pier Bergsma (78) heeft hij de verboden fase niet meegemaakt. Hij is al jaren verbonden aan de kerk: “In 1983, toen ik 49 jaar was, heb ik gekozen om gedoopt te worden.” Pier is zo’n 25 jaar beheerder geweest van het gebouw. Hij zorgde voor onderhoud en verbeteringen. “Tegenwoordig ben ik voorzitter van de Stichting Vrienden van het Doopsgezind Kerkgebouw in Almelo.” Hij leidt ons rond door de kerk.

Lees verder onder de foto’s >

Typisch zo’n kerk

Er zijn verschillende dingen te zien, of juist níet te zien, die typisch zijn voor een doopsgezinde kerk. Pier noemt op: “Je kunt het natuurlijk zien aan de voorgevel, die is weinig uitbundig. Maar ook binnenin de kerk zie je het terug. Als doopsgezinden zijn we erg sober. Dat past ook bij onze geloofsovertuiging. Veel in de kerk is wit en er zijn weinig toeters en bellen.”

“Wist je dat je hier de oude ingang ook nog kunt zien?”, vertelt Pier verder. “Elke doopsgezinde kerk is ooit als schuilkerk begonnen, dus daaraan kun je ze allemaal herkennen. De voorgevel van de kerk nu, was vroeger de voorkant van een woonhuis. Daarachter is de kerk gebouwd. Er werd bijna niet gezongen. En als het moest, werd er gezongen op straatdeuntjes, zodat het niemand zou opvallen dat hier een kerk zat.”

Lees verder onder de foto >

Het orgel in de doopsgezinde kerk in Almelo. Foto: indebuurt Almelo

Orgel omhoog

In 1995 was er een restauratie gaande, maar die is halverwege stilgelegd. “Want het orgel kwam omhoog”, vertelt Pier. “We schrokken ons een hoedje. Terwijl wij bezig waren met onze restauratie, was de gemeente op een andere plek aan het bouwen in de stad. Waarschijnlijk is daar iets misgegaan.” Door de verschuiving van het orgel moest deze gerepareerd worden.

Gestolen klok

“Je gelooft het misschien niet, maar de klok is gemaakt door een arts. Hij was lid van onze gemeente en maakte hobbymatig uurwerken. Volgens mij heette hij Heinrich Gramm van Heilbronn. Helaas is zijn werk tijdens de oorlog gestolen uit onze kerk, want er zat koper in. Het is nooit gevonden en nog steeds weet niemand waar het nu is.” Er hangt nu een elektrisch uurwerk, maar eromheen is nog wel oorspronkelijk.

Lees verder onder de foto >

Klok met elektrisch uurwerk. Foto: indebuurt Almelo

Onopgeloste raadsels

Er zijn nog een paar raadsels waar Pier ooit een antwoord op hoopt te krijgen. “Tijdens het schilderen van de pilaren ontdekten we dat er maar liefst zeven keer overheen is geschilderd. Ik zou graag willen weten welke kleuren eronder zitten. De kerk staat er al vanaf 1648 en heeft veel veranderingen doorgemaakt.” De kleur die nu op de pilaren zit, is dezelfde kleur die ook de laag daaronder zit, die dus overgeschilderd is.

Nog iets wat Pier en andere leden van de gemeente niet begrijpen, zijn de potten die plots in de kerk stonden. “Niemand kan zich herinneren wanneer ze er zijn neergezet, wie dat gedaan heeft en waarom. We weten ook niet wat ze betekenen.” Nog grappiger is dat het ooit drie potten waren. “Eerst stonden er drie. Ook dat is weer een raadsel: wie heeft het derde exemplaar meegenomen en waar is deze pot nu?”

Mysterieuze potten. Foto: indebuurt Almelo

Binnenkijken bij…

Volg indebuurt Almelo ook op Instagram en Facebook.

Win met indebuurt

indebuurt verloot sinterklaasboxen voor een heerlijk avondje

Winnen! indebuurt verloot sinterklaasboxen vol lekkers voor een heerlijk avondje

Meer in deze categorie

Binnenkijken bij

Ga naar “Binnenkijken bij Romy: ‘Dat hier 30 jaar gerookt is, zie je nu niet meer’”

Binnenkijken bij Romy: ‘Dat hier 30 jaar gerookt is, zie je nu niet meer’

Ga naar “Binnenkijken bij Inge: ‘Verhuizen en tegelijk vechten tegen borstkanker was zwaar’”

Binnenkijken bij Inge: ‘Verhuizen en tegelijk vechten tegen borstkanker was zwaar’

Ga naar “Binnenkijken bij Lianne: ‘Ik kan een bingokaart maken van alle reacties op mijn muur’”

Binnenkijken bij Lianne: ‘Ik kan een bingokaart maken van alle reacties op mijn muur’

In onze gids

Aanbiedingen

Ga naar “op alles van Leifheit”

op alles van Leifheit

  • Geldig t/m 4 december 2022
Ga naar “Velours dekbedovertrek Per stuk. € 19,99”

Velours dekbedovertrek Per stuk. € 19,99

  • ALDI
  • Geldig t/m 27 november 2022
Ga naar “2-in-1 steelstofzuiger Rotaro PowerVac”

2-in-1 steelstofzuiger Rotaro PowerVac

  • Blokker
  • Geldig t/m 27 november 2022
Ga naar “AH Scharrel- kipfiletblokjes 200 of 300 gram van € 3,49 voor € 2,62”

AH Scharrel- kipfiletblokjes 200 of 300 gram van € 3,49 voor € 2,62

  • Albert Heijn
  • Geldig t/m 27 november 2022
Ga naar “Velours dekbedovertrek € 19,99”

Velours dekbedovertrek € 19,99

  • ALDI
  • Geldig t/m 27 november 2022

Agenda

Ga naar “Doelenkerstmarkt”

Doelenkerstmarkt

  • 11 december 2022
Ga naar “EK Kickboksen in Almelo”

EK Kickboksen in Almelo

  • Topsportcentrum IISPA
  • 28 januari 2023
Ga naar “Sinterklaas in de Bibliotheek”

Sinterklaas in de Bibliotheek

  • Bibliotheek Almelo
  • 30 november 2022
Ga naar “Pubquiz”

Pubquiz

  • The Shamrock
  • 4 december 2022
The Shamrock Almelo